گلجام، جلد ۶، شماره ۱۶، صفحات ۹-۲۰

عنوان فارسی رمز نقوش در سجاده‌‌ها و فرش‌های محرابی دوره اسلامی در ایران
چکیده فارسی مقاله آثار و یافته‌های دوره تمدن و هنر اسلامی بر سطوح مختلف از جمله چوب، لوح سنگی، گچ‌بری، پارچه، گلیم، جاجیم یا قالی و قالیچه به اشکال مختلف هندسی یا منحنی و با نمادها و نشانه‌هایی از دل طبیعت یا برگرفته از الهامی عمیق و حسی معنوی، طراحی و اجرا شده‌اند. هنر طراحی نقشه فرش و مهارت بافت فرش که با صنعت موجود و صنایع دستی از یک سو و تلفیق با معیارها و شاخص‌های طبیعی و تجسمی از سویی دیگر عجین شده‌اند، رمز ارتباط هنرمند با محیط اطراف خود و حتی طرز فکر و باورهای دینی و آیینی وی، همراه با نوآوری بوده است. تمرکز عمده این تحقیق بر آن دسته‌ی از فرش‌های ایرانی است که طرح یا نقشه‌اش به صورت محراب بر سجاده یا فرشی مزین به طرح و نقشه محرابی استوار می‌باشد. در این مقاله تحقیقی با اشاره به فرش‌های محرابی و سجاده‌ها سعی شده است تا با استفاده از منابع، ابتدا مضمون‌های رایج از جمله وجود «طاق محراب» و «دروازه» در فرهنگ و هنر دوره اسلامی مورد توجه قرار گیرد؛ سپس نتایج حاصل با توجه به آثار نگارگری و سابقه پیدایش این گونه فرش‌ها بررسی و همراه با معرفی چند اثر در این باب ارائه گردد. در ادامه به نمونه‌های اولیه موجود که در آن‌ها از نقوش گل، گیاه و مرغ استفاده شده و سپس به دو نماد رایج در فرش‌ها، یعنی «قندیل» و «سرو» به طور اختصار پرداخته و چند ویژگی این فرش‌ها تحلیل و معرفی می‌شود. 
کلیدواژه‌های فارسی مقاله محراب، سجاده، فرش سجاده ای، فرش محرابی، نگارگری، دوره اسلامی

عنوان انگلیسی Pattern Codes of Prayer Rugs and Mihrab Carpets of Islamic Era in Iran
چکیده انگلیسی مقاله Findings and opuses of Islamic civilization era are designed and rendered on different surfaces such as wood, stone tablet, tore, cloth, kilims, jijims, carpets and rugs in geometrical or curvilinear forms of motifs existing in nature or purely spiritual symbols. The art of carpet designing and weaving which was mixed with its concurrent crafts and industry as well as naturalistic and visual symbols, is the key to the connection of the artist to his/her surroundings and even his/her thoughts, faith and beliefs and incorporated with novelty. This research is mainly concerned with such Persian carpets which their designs include a Mihrab on a carpet (prayer rug). This paper focuses mainly on Persian Mihrabi carpets to present the common concepts in the culture of Islamic era, such as, "Taqe Mihrab" and "Darvaze"(gate). Then the origins of such carpets are examined regarding the painting works, and some works are introduced. Some early examples, in which flowers, plants and birds are used as well as two common symbols in such carpets, i.e., Qandil and cypress tree, are discussed and analyzed.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله Mihrab, Prayer Rugs, Mihrabi Carpet, Painting, Islamic Era

نویسندگان مقاله پرویز اسکندرپور خرمی | parviz eskandarpoor khorami
member of academic board, islamic art group, faculty of arts, tarbiat modares university
دانشکده هنر و معماری دانشگاه تربیت مدرس
سازمان اصلی تایید شده: دانشگاه تربیت مدرس (Tarbiat modares university)

محسن قاسمی نژاد رایینی | mohsen qaseminejad rayeni
art university of isfahan
دانشگاه هنر اصفهان
سازمان اصلی تایید شده: دانشگاه هنر اصفهان (Art university of isfahan)

سید بدرالدین احمدی | seyed badreddin ahmadi
faculty of arts, tarbiat modares university
دانشکده هنر و معماری دانشگاه تربیت مدرس
سازمان اصلی تایید شده: دانشگاه تربیت مدرس (Tarbiat modares university)


نشانی اینترنتی http://goljaam.icsa.ir/browse.php?a_code=A-10-646-1&slc_lang=fa&sid=fa
فایل مقاله دریافت فایل مقاله
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده طرح و نقشه
نوع مقاله منتشر شده علمی - پژوهشی
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات