گلجام، جلد ۱۲، شماره ۲۹، صفحات ۵-۲۲

عنوان فارسی تجلی نمادین اعداد در فرش دستباف
چکیده فارسی مقاله فرش از جمله هنرهای ایرانی است که در تعاملی بی‌واسطه با طراحان و بافندگان شکل می‌گیرد و از این‌ رو به پرده‌ای تصویری برای ابراز عقاید و افکار آنان بدل می‌شود. این ابراز عقاید سراسر از ذهن هنرمند متأثر از فرهنگ، رسوم و آموزه‌های دینی حاکم بر جامعه نشئت می‌گیرد و در قالب آرایه‌ها و طرح‌های گوناگون خلق و بر تارک فرش نقش می‌بندد. بدین سبب موضوعات گوناگونی با بیانی نمادین در فرش جای گرفته است که هر یک بر مفاهیم فرهنگی و آیینی دلالت دارد. در این میان اعداد از موضوعاتی است که ریشه‌ای ژرف در فرهنگ این مرز و بوم دارد و به دو قسم کمی و کیفی تقسیم می‌شده است. سویه کیفی یا به عبارت دیگر بُعد نمادین و معنادار اعداد از دیرباز مورد توجه بوده است و کاربرد اعدادگونه در هنرهای این سرزمین را می‌توان نشانه‌ای از جایگاه والای سویه نمادین اعداد طی ادوار گوناگون به شمار آورد. این مقاله با رویکرد بررسی جایگاه و کاربرد نمادین اعداد در فرش به روش توصیفی تحلیل محتوا و شیوه جمع‌آوری اطلاعات به صورت کتابخانه‌ای انجام گرفته است. نتایج حاصل از بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد که اعدادی همانند یک، سه، چهار، پنج، شش، هفت و هشت در آرایه‌ها و طرح‌های گوناگون فرش با بیانی نمادین قابل مشاهده است. این کاربرد اغلب به گونه‌ای است که سامان‌بندی نگاره‌ها و طرح‌ها بر پایه مفاهیم نمادین اعداد شکل گرفته و با معنای نمادین اعداد مذکور صادق است. افزون بر این مشاهده می‌شود که برخی از نقوش یا طرح‌های فرش بر مبنای قالب عددی‌شان نام‌گذاری شده‌اند، بدین ترتیب این امر باعث تشدید جایگاه اعداد در فرش و موجب انتقال مفاهیم نمادین این اعداد می‌شود که به شکل عمدی یا غیرعمدی خلق و در فرش به کار گرفته شده است. این نقوش توسط هنرمندان طراح یا بافنده به کار گرفته شده که آموزه‌های آیینی و فرهنگی جامعه بر آنان تأثیر گذارده و این عامل سبب خلق نقوشی بر پایه این الهام شده است.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله اعداد، نماد، فرش ایران، طرح، نقش.

عنوان انگلیسی Symbolic expression of numbers in carpet
چکیده انگلیسی مقاله Carpet is one of the Iranian arts that is shaped in direct interaction with designers and weavers and therefore is a visual expression of their beliefs and ideas. This statement of beliefs, originates from the artist's mentality influenced by culture, customs and religious teachings of society which is then traced on the vertexes of the carpet in different arrays and in the form of various designs. For this reason, various issues have been incorporated in carpet with a symbolic expression and each imply a cultural and religious concept. In the mist of this, numbers have a deep root in the culture of this country and was divided into two types: quantitative and qualitative. Qualitative aspect, or in other words, the symbolic and meaningful dimension of numbers has long been in consideration and the application of numbers in the arts of this country can be considered as a sign of the grand position of the symbolic aspect of numbers in different eras. This article reviews the place and symbolic use of numbers in carpet with analytical method and library data collection. The results show that the numbers one, three, four, five, six, seven and eight have been symbolically used in different carpet designs. This application implies that the organization of images and designs has been based on the symbolic meanings of these numbers. Furthermore, it can be been seen that some carpet patterns and designs have been named based on their numerical format, thus strengthening the role of numbers in carpet and conveying the symbolic meaning they possess. These patterns, which are influenced by the cultural and religious teachings of the society, have been employed by designers and weavers and have been the source of inspiration for their designs.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله Numbers, Symbol, Iranian Carpet, Design, Pattern.

نویسندگان مقاله محمدرضا شاهپروری | mohammadreza shahparvari


سید جلال الدین بصام | jalaledin bassam



نشانی اینترنتی http://goljaam.icsa.ir/browse.php?a_code=A-10-164-3&slc_lang=fa&sid=fa
فایل مقاله دریافت فایل مقاله
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده نماد شناسی و اسطوره شناسی
نوع مقاله منتشر شده علمی - پژوهشی
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات