پژوهشنامه ادیان، جلد ۱۵، شماره ۲، صفحات ۲۱۵-۲۳۹

عنوان فارسی چیستی و کارکرد رؤیاها در آثار عرفان اسلامی
چکیده فارسی مقاله صوفیان رؤیا را یکی از راه‌های ارتباط با عالم غیب تلقی می‌کردند؛ از این رو، برای رؤیاها اهمیت زیادی قائل بودند. آن‌ها ضمن بیان دیدگاه‌های مختلف درباره منشأ رؤیاها، تأثیرات و کارکردهای تجربۀ رؤیا در زندگی معنوی را نیز تبیین کرده‌اند. در این مقاله با مطالعۀ دقیق 34 اثر اصیل عرفانی قرون 4 تا 9 هجری قمری و تحلیل محتوای 387 گزارش رؤیا در این آثار، به بررسی و تحلیل چیستی و کارکرد رؤیا در تصوف پرداخته شد. از نگاه عارفان، رؤیا یا به عوامل بیرونی یا به انفعالات درونی آدمی مربوط می‌شود. برخی از عارفان، فرشتگان و برخی نیز رفتار، گفتار و اندیشۀ انسان در بیداری را عامل رؤیا می‌دانند. سرانجام، برخی دیگر، اتصال خیال مقید آدمی به خیال مطلق یا عالم مثال را سرمنشأ رؤیا می‌دانند. تحلیل محتوای گزارش‌های رؤیا در آثار عرفانی نشان می‌دهد که رؤیاها برای عارفان سه کارکرد اصلی داشته‌اند: 1. راه ارتباطی با غیب و کسب معرفت؛ 2. وسیلۀ اعتباربخشی؛ 3. بازخورد و نشان­دهندۀ عاقبت امور و اعمال جوارحی و جوانحی. پژوهش حاضر می‌تواند چارچوب منسجمی را برای درک ماهیت و کارکرد رؤیاها از نگاه عرفان اسلامی فراهم آورد.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله رؤیا، تصوف، تحلیل متون عرفانی، باورهای رؤیا، کارکرد رؤیا،

عنوان انگلیسی Nature and Function of Dreams in the Classical Sufi Works
چکیده انگلیسی مقاله Sufis considered dreams to be one of the means of communication with the unseen realm, and they were thus highly valued. They examined the effects and goals of the dream experience in spiritual life and presented various viewpoints on the origins of dreams. This article explored the nature and function of dreams in Sufism by carefully studying 34 mystical texts from the 4th to 9th AH and assessing the contents of 387 dream accounts in these works. Dreams, according to mystics, are tied to either external circumstances or people's mental processes. Some mystics consider angels and others consider human waking behaviour, speech, and thought as the sources of dreams. Finally, others see the connection of man's encompassed imagination (khayal muttasil) to the absolute imagination (khayal mutlaq) as the source of dreams. Analysis of the content of dream reports in mystical works shows that dreams had three main functions for mystics: 1. a way for communicating with the unseen and gaining knowledge; 2. An approving proof for their doctrines; 3. A mirror that shows the people destiny and the outputs of their deeds. The present study can provide a coherent framework for understanding the nature and function of dreams from the perspective of Islamic mysticism.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله رؤیا, تصوف, تحلیل متون عرفانی, باورهای رؤیا, کارکرد رؤیا

نویسندگان مقاله وحید محمودی |
استادیار پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی (سمت)

امیرعلی مازندرانی |
استادیار پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی (سمت)


نشانی اینترنتی https://jrs.srbiau.ac.ir/article_19947_9a43edd23f78272a2ca1be765c723edf.pdf
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده
نوع مقاله منتشر شده
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات