تنش‌های محیطی در علوم زراعی، جلد ۱۳، شماره ۱، صفحات ۹-۲۶

عنوان فارسی ارزیابی لاین‌های پیشرفته سویا و ارقام والدینی در محیط بدون تنش و تنش کم آبی
چکیده فارسی مقاله سویا (.Glycine max L) یکی از مهمترین دانه‌های روغنی می‌باشد. در مطالعه حاضر، تعداد 30 ژنوتیپ سویا متشکل از 27 لاین پیشرفته نسل F8 و سه رقم والدینی سحر، ویلیامز و کتول از لحاظ صفات مورفولوژیکی و عملکردی در دو محیط بدون تنش و تحت تنش کم‌آبی در منطقه ازبرم از توابع شهرستان سیاهکل واقع در استان گیلان طی سال 1395 ارزیابی شدند. این آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار انجام گرفت. نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد که برای تمام صفات به جز صفت طول غلاف، اختلاف بین ژنوتیپ‌ها‌ و برهم‌کنش بین ژنوتیپ و محیط در سطح یک درصد معنی‌دار بودند که بیانگر وجود تنوع ژنتیکی بالا و واکنش متفاوت ژنوتیپ‌ها در دو محیط بدون تنش و تحت تنش کم‌آبی از لحاظ صفات مختلف بود. بر اساس تجزیه خوشه‌ای به روش حداقل واریانس Ward تحت شرایط بدون تنش، ژنوتیپ‌ها به سه گروه تفکیک شدند. گروه اول متشکل از پنج لاین پیشرفته کتول×ویلیامز(3123)، ویلیامز×کتول(4)، ویلیامز×همیلتون(2)، سحر×همیلتون(4)، گرگان3×ویلیامز(2) و رقم کتول بود که از لحاظ تمامی صفات، از جمله صفات عملکردی مانند تعداد و وزن غلاف‌ها، وزن کل دانه‌های بوته و وزن صددانه، میانگین بیشتری از سایر ژنوتیپ‌ها داشتند. در شرایط تنش کم‌آبی نیز ژنوتیپ‌ها در سه گروه قرار گرفتند که گروه سوم شامل چهار عضو متشکل لاین‌های سحر×کتول(4)، ویلیامز×همیلتون(1)، ویلیامز×K778(3) و ویلیامز×کتول(4) از لحاظ صفات مهم عملکردی، برتر از سایر ژنوتیپ‌ها عمل کردند. همچنین بر اساس نتایج تجزیه به مؤلفه‌های اصلی و بای‌پلات حاصل از دو مؤلفه نخست، لاین گرگان3×ویلیامز(2) در شرایط بدون تنش و لاین ویلیامز×کتول(4) در هر دو شرایط برتر از سایر لاین‌ها و ارقام والدینی عمل نمودند.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله تجزیه به مولفه های اصلی، تجزیه خوشه ای، تنش خشکی، دانه روغنی،

عنوان انگلیسی Investigation of soybean advanced lines and parental varieties under non-stress and under water stress conditions
چکیده انگلیسی مقاله Introduction
Soybean (Glycine max L.) is one of the most important oil seeds and its importance refer to its role in providing the essential fats needed to complete the human food pyramid similar to other oilseeds. In Iran, after cotton and canola, the highest cultivated land is dedicated to soybeans. The yield of plants such as soybeans is significantly reduced due to environmental stresses, especially drought stress. Thus the aim of the present study was an investigation of soybean advanced lines and parental varieties under non-stress and under water stress conditions to compare different genotypes and identification of more tolerant lines to water stress.
Material and methods
Plant materials consisted of 30 soybean genotypes including three parental varieties Sahar, Williams, Katoul and 27 advanced lines. The lines were derived from parental varieties Sahar×K778, Sahar×Hamilton, Sahar×Gorgan3, Sahar×Williams, Williams×Katoul, Hamilton×Katoul, Sahar×Katoul, Williams×K778, Williams×Hamilton, Gorgan3×Williams. The plants were cultivated in a filed with a total area of 400 m2 at Ezberam, Siahkal (N 37°1.3′8 ̋N, 49°54′10.5 ̋E) in the Guilan province of Iran in spring and summer 2016 as randomized block complete design under normal and water stress conditions with three replications. A total of 14 traits were measured including plant height, number of nodes, first pod height from ground, number of branches, total weight of plant, number of pods, weight of total pods, number of filled pods, weight of filled pods, pod length, number of seeds per pod, number of total seeds, weight of total of seeds and 100- seed weight.
Results
The combined analysis of variance revealed genotypes difference and genotype×conditions interaction were significant (p<0.01) for all of the traits except pod length that indicated high diversity among soybean genotypes and different responses of genotypes to normal and water stress conditions for measured traits. According to the cluster analysis Ward method, all genotypes were assigned to three groups under normal condition. The first group consist of five advanced lines Williams×Katoul3123, Williams×Katoul(4), Williams×Hamilton(2), Sahar×Hamilton(4), Gorgan3×Williams(2) and Katoul had higher mean based on all of agronomic and yield traits such as number and weight of pods, weight of total seeds and 100- seed weight than other genotypes. Under water stress condition genotypes were classified into three groups that third group consisting of four lines Sahar×Katoul(4), Williams×Hamilton(1), Williams×K778(3) and Williams×Katoul(4) had higher performance based on important yield traits including number of pod, weight of pod, number and weight of filled pods, number of seeds per pod, number of seeds in plant, total weight of seeds in plant and 100- seed weight than other genotypes.
Conclusions
According to comparisons mean, Gorgan3×Williams(2) had the highest weight of total pods (94.4gr), number of branches (14.11), number and weight seeds in plant (284.22 and 66.98 gr respectively) and 100-seed weight (35.74gr) under normal condition and the highest weight of total pods (63.28 gr), weight of filled pods (61.91gr), number and weight seeds in plant (236.44 and 44.11gr respectively) and 100-seed weight (33.67gr) belonged to Williams×Katoul(4). Also according to cluster analysis to comparing soybean genotypes under normal and water stress conditions, Williams×Katoul(4) in both groupings, belonged to the better group, indicating that the line was superior to other lines and its parents in terms of total traits. Totally, advanced lines performed better than their parents, especially under water stress condition. Also according to principal component analysis and biplot of two first PC, Gorgan3×Williams(2) under normal condition and Williams×Katoul(4) under both of conditions were better than other lines and parental varieties.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله تجزیه به مولفه های اصلی, تجزیه خوشه ای, تنش خشکی, دانه روغنی

نویسندگان مقاله زبیده کهن پور |
دانشجوی سابق کارشناسی ارشد، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان

عاطفه صبوری |
دانشیار گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان

ابراهیم هزارجریبی |
عضو هیئت‌علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، سازمان تحقیقات، ترویج و آموزش کشاورزی

علی اعلمی |
دانشیار گروه بیوتکنولوژی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان


نشانی اینترنتی https://escs.birjand.ac.ir/article_1201_5382f2e7009d6c8b1971f16962a0ef70.pdf
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده
نوع مقاله منتشر شده
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات