تنش‌های محیطی در علوم زراعی، جلد ۱۳، شماره ۴، صفحات ۱۲۹۳-۱۳۰۶

عنوان فارسی ارزیابی واکنش برخی ژنوتیپ‌های برنج (Oryza sativa L.) به تنش شوری در مرحله گیاهچه ای
چکیده فارسی مقاله برنج از مهم‌ترین محصولات کشاورزی ایران و جهان است و شوری یک عامل محدود­کننده مهم در تولید این محصول است. در این آزمایش 11 ژنوتیپ­ برنج به‌صورت کرت­های خرده شده در قالب طرح پایه بلوک کامل تصادفی با 3 تکرار در تابستان 1391 در مزرعه دانشکده کشاورزی دانشگاه یاسوج، انجام گرفت. کرت اصلی تنش شوری در 4 سطح (0، 44،­ 88 و 132 میلی­ مولار) و کرت فرعی شامل 11 ژنوتیپ برنج (غریب، محلی ­یاسوج، چمپا و شهری ­لوداب، 304، لنجان­ عسکری، کامفیروز، دم­سیاه ممسنی، موسی­ طارم، حسن­ سرایی و دولار) بود. صفات مورد ارزیابی شامل شاخص­ های فلورسانس کلروفیل (به ترتیب F0 ، Fm ، Fv و ­Fv/Fm)، سبزینگی، قندهای محلول، پرولین و پروتئین برگ و عملکرد دانه بودند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد که صفات شاخص­های فلورسانس کلروفیل (به ترتیب F0 ، Fm ، Fv و ­Fv/Fm)، سبزینگی، قندهای محلول، پرولین و پروتئین برگ تحت تأثیر اثر متقابل شوری و ژنوتیپ قرار گرفتند. با افزایش شدت تنش، تجمع پرولین، پروتئین و قندهای محلول برگ در گیاهان تحت سطوح شوری افزایش یافت، ولی ژنوتیپ­ها از این نظر با هم اختلاف داشتند. افزایش سطح تنش شوری سبب کاهش محتوای نسبی کلروفیل و عملکرد دانه گردید. مقایسه میانگین­ های ژنوتیپ­ های برنج نشان داد که بیشترین عملکرد دانه مربوط به ژنوتیپ لنجان عسکری و کمترین آن به ژنوتیپ دولار تعلق داشت. در تجزیه خوشه ­ای با روش حداقل واریانس وارد در شرایط تنش شوری، ژنوتیپ­ها در 4 گروه قرار گرفتند و بالاترین فاصله ژنتیکی بین خوشه اول و چهارم مشاهده شد که می­توان از ژنوتیپ­های این دو خوشه برای برنامه اصلاحی مثل هتروزیس و تفکیک متجاوز استفاده کرد.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله تجزیه خوشه‌ای، پرولین برگ، سبزینگی، همبستگی،

عنوان انگلیسی Evaluation of reaction of some rice (Oryza sativa L.) genotypes to salinity stress at seedling stage
چکیده انگلیسی مقاله Introduction
Rice (Oryza sativa L.) is the main staple food for more than half the world's population, and its world consumption has reached about 505.80 million tons in 2017 (IRRI, 2018). Rice cultivation has a special importance in Iran and its harvest area is estimated about 859100 hectares (Agricultural Statistics, 2017). Salinity is one of the environmental stressors that threaten not only the growth of plants, but also the extent of the distribution and diversity of plants in different ecosystems (Ismail and Horie, 2017). Currently, half of the arable lands of Iran (9.59 million hectares) are affected by salinity, which has a major impact on culturing area, and amount of the crop production, (Nabiollahi et al., 2017). Thus, the aim of this study was to evaluate the genetic variation, Heritability and Genetic Advance of among rice genotypes in terms of physiological characteristics and selection of the best parents for use in rice hybridization programs.

Material and Method
In order to study of diversity among 11 rice genotypes under salt stress condition plotted in an experiment as a split-plot based on randomized complete block design with three replications in summer 2012, at the farm of college of Agriculture, Yasouj University. The main plots were considered for 4 levels of salinity (0, 44, 88 and 132 m‌M), and the subplots for 11 rice genotypes including Gharib, Local Yasouj, Champa and Shahri Loudab, 304, Lenjan- Askari, Kamfirooze, Domsiah mamasani, Mossa-Tarom, Hassan-Serayi. The physiological parameters (F0, Fm, Fv, Fv‌/‌Fm, chlorophyll, soluble carbohydrates, protein and proline leaves) were evaluated one month after salinity stress application. Characteristics of chlorophyll fluorescence (F0, Fm, Fv, Fv‌/‌Fm) and chlorophyll leaves were recorded using a Flow cytometry Model (OS1-FL). Irigoyen et al (Irigoyen et al., 1992) method used for measurement of leaf soluble carbohydrates, Paquine and Lechasseur, (Paquine and Lechasseur, 1979) method for leaf proline, and Liu and Zhang (2000) method for leaf protein. At maturity stage, 2 plants of each pot were selected, and then plant grain yield was measured as the number of grains per spike.

Results and Discussion
Study of the genetic and phenotypic variation coefficients in salinity stress conditions showed that the maximum and minimum of these coefficients were belonged to grain yield and fluorescence characteristics, respectively. Grain yield under stress conditions showed a positive and significant correlation with Fv, chlorophyll and Fv / Fm, indicating that with increasing leaf chlorophyll content and Fv / Fm leaves, more photosynthesis is carried out,and thus the grain yield increases., leaf protein content had the highest, and F0 the lowest broad sense heritability, under stress conditions. Based on the results of cluster analysis, using the minimum variance method based on the 12 Euclidean distance, the genotypes under both stress and stress conditions were classified into 4 separate groups. In salinity stress conditions, a cross between the genotypes of the first and the fourth groups, which have the highest genetic distance in terms of the studied physiological traits, can be used for hybridization programs, transgressive segregation, and other breeding programs for finding tolerant genotypes to salinity.

Conclusion
In general, due to the results of cluster analysis in salinity stress conditions, in order to create dwarf, early and high yielding genotypes, the genotypes in the first and the fourth clusters can be considered as suitable and parents in the necessary and targeted crosses between them for improvement the important Physiological characteristics, and to access to the superior salinity tolerant and high product genotypes.


کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله تجزیه خوشه‌ای, پرولین برگ, سبزینگی, همبستگی

نویسندگان مقاله احمد مجیدی مهر |
دانشجوی دکتری، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده تولیدات گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان ، گرگان

رضا امیری فهلیانی |
استادیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج


نشانی اینترنتی https://escs.birjand.ac.ir/article_1535_8ea1728aa75d9f75efe438c350bc3620.pdf
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده
نوع مقاله منتشر شده
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات