تنش‌های محیطی در علوم زراعی، جلد ۱۵، شماره ۱، صفحات ۷۹-۹۲

عنوان فارسی مقایسه پاسخ سه گونه کنجد، خرفه و شاهدانه در مراحل مختلف رشد به تنش کم آبی
چکیده فارسی مقاله این آزمایش با هدف بررسی مقایسه پاسخ سه گونه کنجد، خرفه و شاهدانه در مراحل مختلف رشد به کم‌آبی، در دو قسمت جوانه‌زنی و مزرعه‌ای انجام شد. آزمایش مزرعه­ ای به‌صورت اسپلیت­ پلات بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در دو سال زراعی 1396-1395 و 1397-1396 در شهرستان سربیشه انجام شد. سطوح آبیاری بر اساس پتانسیل تبخیر و تعرق در سه سطح 40، 70 و 100 درصد به­ عنوان کرت­های اصلی و سه گونه گیاهی کنجد، خرفه و شاهدانه در کرت­های فرعی مورد آزمایش قرار گرفتند. آزمایش جوانه­ زنی به­صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار به‌منظور بررسی اثر تنش خشکی (در چهار سطح صفر، 3-، 6- و 9- بار) و سیلیکات سدیم (در سه سطح صفر، 1.5 و 3 میلی­ مولار) بر شاخص­های جوانه­ زنی این سه گیاه انجام شد. صفات مهم اندازه‌گیری شده در آزمایش جوانه‌زنی درصد و سرعت جوانه‌زنی و میزان کلروفیل و پرولین گیاهچه و در آزمایش مزرعه‌ای عملکرد دانه و بیولوژیک، ارتفاع بوته، شاخص برداشت و همچنین میزان کلروفیل و پرولین برگ بود. بیشترین درصد جوانه ­زنی در پرایمینگ بذر با غلظت 1.5 میلی­ مولار سیلیکات سدیم در گیاه خرفه بود. پرایمینگ بذور با سیلیکات سدیم در سطح 1.5 میلی­ مولار در سطوح خشکی باعث افزایش میانگین شاخص وزنی بنیه گیاهچه گردید. میزان کاهش عملکرد دانه بر اثر کم‌آبیاری (تیمار 40 درصد) در سال اول در گیاهان کنجد، شاهدانه و خرفه به ترتیب 18.2، 29.2 و 23.3 درصد بود و این مقادیر برای سال دوم 16.3، 27.3 و 25.0 درصد محاسبه شد. در بین گیاهان مورد آزمایش، خرفه دارای بیشترین محتوی کلروفیل کل در مقایسه با کنجد و شاهدانه بود. به‌طورکلی اگرچه خرفه بیشترین عملکرد دانه را داشت، اما میزان کاهش عملکرد دانه تحت شرایط کم‌آبیاری در کنجد کمترین و در شاهدانه بیشترین مقدار بود. درمجموع، نتایج آزمایش جوانه ­زنی و مزرعه ­ای نشان داد خرفه با توجه به ویژگی­های مورفو-فیزیولوژیکی، به کم‌آبی متحمل­تر بود.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله پرایمینگ بذر، درصد جوانه زنی، سیلیکات سدیم، شاخص بنیه گیاهچه، کلروفیل،

عنوان انگلیسی Comparison of some responses of sesame, purslane and hemp in different growth stages to water deficit stress
چکیده انگلیسی مقاله Introduction

Water deficit stress occurs when a combination of physical and environmental factors reduces the availability of water in the root environment and the structure of the plant, thereby reducing crop yield. One of the most important stresses is WDS, which may occur under low rainfall conditions, high temperatures and winds. The response of the plant to WDS depends on the stage of growth in which the drought occurs at that stage. WDS limits photosynthesis by stomata to close and, thus alter the physiological traits and productivity of plants such as synthesis of photosynthetic pigments, antioxidant enzyme activities, proline, anthocyanin, and etc. Tolerant crops cultivation is a quick and low-cost methods that could be used to increase the yield of crops and economically productive under stress conditions. Thus, the aims of this experiment was to study the effect of WDS on seed germination indices, seedling physiological traits, yield and physiological and biochemical responses of sesame, hemp, and purslane under laboratory and field conditions.

Materials and Methods

Field experiment was performed as a split-plot based on a randomized complete block design with three replications. Irrigation levels based on the potential for evapotranspiration at three levels (40%, 70% and 100%) and three plant species (sesame, purslane and hemp) were as main plots and sub plot, respectively. Germination test was conducted as a factorial based on a completely randomized design with three replications to evaluate the effect of drought stress (at four levels of zero, -3, -6 and -9 bar) and sodium silicate (at three levels of zero, 1.5, and 3 mM) on germination characteristics of these three plants. After checking the normality of data distribution assumption, the studied traits were statistically analyzed by the Statistical Analysis System software (SAS) for germination and field experiments. The differences among means were using the least significant difference (LSD) test at 0.05 level of significance.

Result and discussion

The highest GP (86%) was achieved purslane seed under the non-stress condition and lowest GP (39.33%) was in hemp seed under -9 bars. Increasing the WDS severity, GR showed a significant decrease in the three crops. Although, in all three crops, GP and GR showed significantly reducing compared to the non-stress condition, the rate of GP reduction were different. These reductions in sesame, hemp, and purslane seeds compared to the control treatment were 15.3, 24.6, and 48.06%, respectively and rate of GR reduction was 37.1, 28.7, and 59.8%, respectively Seed priming with sodium silicate at the level of 1.5 mM in drought levels increased the mean weight of seedling vigor index. The effect of WDS on total chlorophyll of sesame, hemp, and purslane seedlings was significant. Among the osmotic potential levels, -3 bars treatment had the highest total chlorophyll content (37.1 µg/g FW). The interaction effects of year × WDS × crops on seed yield were significant. Mean comparison of triple interaction showed that the purslane plant in both years and sesame plant in the first year under non-stressed conditions (100% PET) had the highest seed yield (1389.8, 1355.7, and 1352.4 kg/ha, respectively). The lowest this trait was related to hemp plant under severe stress conditions (40% PET) in both years of experiments. The average seed yield of two years was high in purslane crop but the mean seed yield loss under WDS was lowest in sesame and highest in hemp crops. These results indicate the superiority of two purslane and sesame crops compared to hemp under WDS. Among the plants tested, purslane had the highest total chlorophyll content. In conclusion, although purslane had the highest grain yield, the reduction in grain yield under severe stress conditions was the lowest in sesame and the highest in hemp. Overall, the results of the germination and field experiments showed that purslane was more tolerant of drought stress due to its morpho-physiological characteristics.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله پرایمینگ بذر, درصد جوانه زنی, سیلیکات سدیم, شاخص بنیه گیاهچه, کلروفیل

نویسندگان مقاله مشیرالحق عابدی |
دانشجوی دکتری زراعت، گروه کشاورزی، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند

محمد جواد ثقه الاسلامی |
دانشیار زراعت، مرکز تحقیقات کشاورزی، گیاهان دارویی و علوم دامی، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند

سید غلامرضا موسوی |
دانشیار زراعت، مرکز تحقیقات کشاورزی، گیاهان دارویی و علوم دامی، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند

رضا برادران |
دانشیار زراعت، مرکز تحقیقات کشاورزی، گیاهان دارویی و علوم دامی، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند


نشانی اینترنتی https://escs.birjand.ac.ir/article_1905_21d83366a8b4623dd2a50ed3ace31b31.pdf
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده
نوع مقاله منتشر شده
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات