تنش‌های محیطی در علوم زراعی، جلد ۱۵، شماره ۱، صفحات ۱۹-۲۹

عنوان فارسی ارزیابی اکوتیپ‌های چاودار (.<i>Secale cereale</i> L) بومی ایران در شرایط تنش خشکی آخر فصل
چکیده فارسی مقاله به‌منظور بررسی تحمل به تنش خشکی در اکوتیپ‌های چاودار و شناسایی منابع ژنتیکی متحمل، تعداد 9 اکوتیپ چاودار، به همراه رقم تجاری چاودار دانکو، مورد ارزیابی قرار گرفتند. تحمل به تنش خشکی در دو آزمایش جداگانه در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار در دو سال زراعی متوالی 96-1395 و 97-1396 در مزرعه تحقیقاتی موسسه اصلاح و تهیه نهال و بذر ارزیابی شد. آزمایش نرمال تا پایان دوره رشد آبیاری شد، درحالی‌که آزمایش تنش تنها در دو مرحله کاشت و استقرار گیاه، آبیاری شد. صفات روز تا ظهور سنبله، روز تا گلدهی، سطح برگ‌پرچمی، عملکرد دانه، عملکرد علوفه، وزن هزار دانه و شاخص ­های تحمل به تنش در اکوتیپ ­ها ارزیابی شد. تجزیه واریانس مرکب صفات نشان داد، تیمار تنش خشکی اثر معنی­ داری بر صفات فنولوژیکی داشت و بر اساس مقایسات میانگین، باعث تسریع مراحل فنولوژیکی گیاه شد. از سوی دیگر صفات عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیکی نیز کاهش معنی ­داری را تحت شرایط تنش خشکی نشان دادند (به ترتیب 83.29 و 29.66 درصد). نتایج تجزیه به مؤلفه‌های اصلی، نشان داد در هر دو سال اکوتیپ­ هایی که دارای مقادیر پایین­تری در صفت روز تا ظهور سنبله بودند و یا به‌عبارت‌دیگر زودرس­تر بودند شاخص تحمل بالاتری داشتند. درمجموع نتایج نشان داد که اکوتیپ‌های شماره 4 (KC13139)، 119 (TN06-243) و رقم دانکو نسبت به سایر اکوتیپ‌های چاودار تحمل بالاتری نسبت به تنش خشکی اعمال‌شده داشتند، لذا اکوتیپ‌های برتر این آزمایش بودند؛ بنابراین در راستای شناسایی و معرفی منابع ژنتیکی متحمل نسبت به تنش خشکی، می‌توان از اکوتیپ‌های مذکور جهت ارزیابی­های تکمیلی و به‌کارگیری در برنامه­های به­نژادی بهره جست.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله تحمل، شاخص تنش، علوفه، عملکرد، منابع ژنتیکی،

عنوان انگلیسی Evaluation of of Iranian rye (<i>Secale cereale</i> L.) ecotypes under late season drought stress
چکیده انگلیسی مقاله Introduction
Rye is one of the imoptant cereals that have wide range of adaptation, its ability to grow and produce high yield in poor soil, has made it possible to exploit unfertilized lands. Since rye is a native plant of Iran, its ecotypes are predicted to be valuable genetic resources for adapting to the climatic conditions of this region. Based on the results of previous evaluations on the high adaptability of this plant, this study aims to determine the effects of drought stress on grain and forage yield in winter rye ecotypes.
 
Material and methods
In the current research project, 9 rye ecotypes, along with cultivar of rye (Danko), were evaluated for drought stress tolerance in a randomized complete block design with three replications in two cropping seasons (2016-17 and 2017-18) in the experimental field of Seed and Plant Improvement Institute. Morphological, phenological and agronomic traits as well as stress tolerance indices were calculated and their relationship was evaluated. Ecotypes were evaluated in plots containing 4 three-meter manually cultivated lines in two separate experiments, including normal and irrigation discontinuation after plant establishment. Growth was irrigated, while drought test ecotypes were irrigated in only two stages of planting and plant establishment. The beginning of the stalking stage (Z30) is considered to be a good time to harvest forage so that the maximum forage is obtained without damaging the spike buds (Kottmann et al., 2013). Fodder and grain yields were taken from one square meter of the middle section of the two middle lines of the plot.
 
Results and Discussions
Combined analysis of variance and mean comparision showed that drought stress accelerated phenological stages of the plant growth. Drought stress treatment caused a significant reduction in seed weight and grain yield in the ecotypes studied (83.29 and 29.66% respectively). Principle component analysis indicated that in both years ecotypes with early maturity had higher Stress Tolerance Index. Overall, the results of the components analysis and the evaluation of the position of the trait vectors relative to each other indicated that in both years the stress tolerance index vectors in the quarter are opposite to the phenological traits. Therefore, in both years, ecotypes that had lower values ​​in the trait of day to spike emergence, or in other words, were earlier, had a higher tolerance index. Comparison of meteorological data of stress intensity index (SI) in the first and second years of the experiment and study of the reaction of rye ecotypes to drought stress in these two years showed that in the first year of the experiment when more severe drought stress was applied, Ecotype No. 119 compared to cultivar Danko excelled. While in the second year of the experiment, when the stress intensity was milder, Danko cultivar produced more yield.
 
Conclusion
In assessing the reaction of plants to stress, the severity of stress is of great importance, and this greatly affects the results of research. In this study, which evaluated the reaction of rye ecotypes to drought stress in two crop years, according to meteorological information, the distribution and different amount of rainfall in these two years were different. This indicates that in the first year, the occurrence of drought stress at the end of the season occurred earlier. A study of the reaction of rye ecotypes to drought stress in these two years also showed that in the first year of the experiment, when the drought stress was more severe, the ecotype No. 119 was superior to the Danko cultivar. While in the second year of the experiment, which was moderately intense, the Danko cultivar produced more performance. This indicates that the potential yield is higher in the Danco cultivar and it makes it superior in mild stress conditions, but in severe drought stress conditions, was less tolerant rather than No. 119 ecotype. This indicates higher adaptability and performance stability in native ecotypes, which is the result of their evolution over the years in the region's climatic conditions. In general, results indicated that ecotypes number 4 (KC13139) and number 119 (TN06-243) and Danko cultivar had higher tolerance to drought stress than other rye ecotypes. Therefore, these ecotypes can be used for further evaluations and application in breeding programs.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله تحمل, شاخص تنش, علوفه, عملکرد, منابع ژنتیکی

نویسندگان مقاله شکیبا شاهمرادی |
استادیار، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج

ویدا قطبی |
استادیار، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج


نشانی اینترنتی https://escs.birjand.ac.ir/article_1884_afd8c97c7c28f35bba5326b03bc64bc1.pdf
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده
نوع مقاله منتشر شده
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات