مطالعات و تحقیقات اجتماعی ایران، جلد ۹، شماره ۲، صفحات ۳۷۳-۳۹۲

عنوان فارسی صنعت فرهنگ و تلویزیون در ایران: تحلیل انتقادی برنامۀ «ماه عسل»
چکیده فارسی مقاله مقاله حاضر درصدد تحلیل رویکرد برنامه‌سازی سیمای جمهوری اسلامی ایران بر مبنای نظریه صنعت فرهنگ است. در ادبیات نظری پژوهش، رویکرد مکتب فرانکفورت به سرمایه‌داری مدرن، نظریه صنعت فرهنگ و رویکرد آن به رسانه‌های جمعی، به‌ویژه تلویزیون تبیین شده است. سپس برای منطق تحلیل از روش تفکر دیالکتیکی و قرائت توأمان امر جزئی و امر کلی، با درنظرداشتن رویکرد نقد درونی در نظریه انتقادی و توجه به رویکرد سلبی مکتب فرانکفورت به فرهنگ استفاده شده است. نمونه مورد مطالعه این تحقیق، برنامه ماه ‌عسل شبکه 3 سیمای جمهوری اسلامی ایران در سال‌های 1392 تا 1397 است. در تحلیل برنامه، به روش نمونه‌گیری نظری و هدفمند، قسمت‌هایی از این برنامه با روش تحلیل محتوای کیفی تحلیل شده‌اند. براساس تحلیل یافته‌ها مهم‌ترین رویکردهای این برنامه تلویزیونی عبارت‌اند از: تحریف نیازهای واقعی (فردی‌کردن مسائل ساختاری)، ابزاری‌سازی خرد (تقلیل انسان‌ها به شیء برای رسیدن به هدف)، ترویج سازش و تمکین در برابر شرایط اقتصادی (ستایش و رمانتیزه‌کردن فقر) و تجاری‌کردن ارزش‌های اخلاقی و دینی. سپس این مؤلفه‌ها تفسیر انتقادی شدند. براساس یافته‌های پژوهش با درنظرگرفتن حاکم‌بودن ارزش‌های الگوی نئولیبرال و سرمایه‌دارانه بر اقتصاد و جامعه ایران، تلویزیون نیز با وجود ادعایش درباره انتقاد از نظام سرمایه‌داری، پیوندی وثیق با ارزش‌های سرمایه‌داری دارد؛ بنابراین می‌توان گفت براساس منطق نقد درونی غلبه ارزش‌های سرمایه‌داری بر برنامه‌های سیما مانع تحقق و تمهید اهدافی از قبیل تبدیل‌شدن به دانشگاه عمومی است.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله

عنوان انگلیسی Culture Industry & Television in Iran: Critical Analysis of “Mahe Asal (honey moon)” Program
چکیده انگلیسی مقاله Culture Industry & Television in Iran; Critical Analysis of “Mahe Asal (honey moon)” Program This paper is to analyze the Television of Islamic Republic of Iran (IRIB), based on the approach of culture industry theory. On the literature review, the approach of Frankfurt School toward modern capitalism, culture industry theory and their approach toward mass media, specially television has been described. The case study of the research is “Mahe Asal (honey moon)” Program which has been broadcasted during 2013 to 2018. To analyze the program by applying the theoretical or purposive sampling, the episodes of the mentioned program have been analyzed by qualitative content analysis. The main results of research include: misreporting the real needs (individualizing the structural problems), making the rationality instrumental, declining the human to the object level to achieve the goal, propagation of compromise and deferring to the economic situation (hailing and sentimentalizing the poverty) and commercializing the ethic and religious values to achieve the profit. The mentioned categories have been critically interpreted. The research results show that considering the spread of neoliberal and capitalism values in Iranian society and economy, the television despite alleging to criticize capitalism, but in fact is integrated with capitalism and consumerism values.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله

نویسندگان مقاله فرزاد غلامی |
دکتری ارتباطات اجتماعی دانشکدة علوم اجتماعی دانشگاه تهران

عبدالله بیچرانلو |
استادیار ارتباطات اجتماعی دانشکدة علوم اجتماعی دانشگاه تهران


نشانی اینترنتی https://jisr.ut.ac.ir/article_76923_c7423d611c2f6f11620c6545165523e2.pdf
فایل مقاله دریافت فایل مقاله
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده
نوع مقاله منتشر شده
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات