تحقیقات نظام سلامت، جلد ۷، شماره ۳؛ ۱۳۹۰، صفحات ۰-۰

عنوان فارسی عوامل مرتبط با انجام آزمایش خون مخفی در مدفوع جهت غربالگری سرطان کولورکتال، بر اساس سازه‌های مدل اعتقاد بهداشتی در افراد در معرض خطر متوسط در اصفهان
چکیده فارسی مقاله مقدمه: همه ساله نزدیک به یک میلیون مورد جدید، سرطان کولورکتال در سراسر جهان شناسایی می‌شود و نزدیک به نیمی از آن‌ها در اثر این بیماری جان خود را از دست می‌دهند. در ایران نیز سرطان‌های گوارشی شایع‌ترین نوع سرطان در میان مردان و دومین سرطان شایع، پس از سرطان پستان در زنان ایرانی محسوب می‌شوند. با پیش‌گیری ثانویه این بیماری می‌توان اقدامات لازم جهت درمان سریع و جلوگیری از گسترش آن به عمل آورد. آزمایش خون مخفی در مدفوع (Fecal occult blood test یا FOBT) به دلیل سهولت انجام و همچنین به لحاظ هزینه پایین آن، بر دیگر روش‌های غربالگری این بیماری اولویت دارد. بر این اساس انجام هر ساله آن برای همه افراد بالای 50 سال توصیه می‌شود. متأسفانه در کشور ما مشارکت افراد در برنامه‌های غربالگری سرطان کولورکتال پایین می‌باشد. از آن جایی که مدل اعتقاد بهداشتی پیش‌بینی کننده خوبی برای مؤلفه‌های مؤثر بر انجام این آزمایش می‌باشد، از این رو پژوهش حاضر با هدف تعیین عوامل مرتب با انجام آزمایش خون مخفی در مدفوع بر اساس سازه‌های مدل اعتقاد بهداشتی در افراد در معرض خطر متوسط صورت گرفت. روش‌ها: این مطالعه از نوع توصیفی- تحلیلی بود که بر روی 196 نفر بالای 50 سال در شهر اصفهان انجام شد. این افراد در دو گروه مراجعه‌ کننده به آزمایشگاه جهت انجام آزمایش خون مخفی در مدفوع و گروه غیر مراجعه‌ کننده به آزمایشگاه، به صورت مقایسه‌ای مورد پژوهش قرار گرفتند. جهت گردآوری اطلاعات از پرسش‌نامه خود ساخته و استاندارد شده مبتنی بر سازه‌های مدل اعتقاد بهداشتی استفاده شد. داده‌ها و اطلاعات به روش پرسشگری در آزمایشگاه برای گروه اول و درب منازل برای گروه دوم، جمع‌آوری شدند. اطلاعات جمع‌آوری شده از طریق نرم‌افزار SPSS و با به کارگیری آزمون‌های آماری 2χ، آنالیز واریانس دو طرفه، t-test، Mann-Whitney و Kruskal-Wallis مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها: مهم‌ترین راهنماهای عمل ذکر شده در گروه مراجعه‌ کننده به آزمایشگاه به ترتیب توصیه پزشک 54 درصد و انجام چکاپ 29 درصد بودند. بین کسانی که سابقه انجام آزمایش خون مخفی در مدفوع در سال گذشته را داشتند و افرادی که در گروه غیر مراجعه‌ کننده به آزمایشگاه این مراجعه را نداشتند، از لحاظ نمرات کسب شده از سازه‌های مدل اعتقاد بهداشتی (آگاهی، حساسیت درک‌ شده، شدت درک شده، موانع درک‌ شده، خودکارامدی درک شده و منافع درک شده) تفاوت معنی‌دار آماری وجود داشت. در گروه مراجعه کننده به آزمایشگاه، کسانی که سابقه انجام این آزمایش در سال گذشته را داشتند، از نظر نمرات کسب شده از سازه‌های شدت درک‌ شده، موانع درک‌ شده، خودکارامدی درک‌ شده و منافع درک شده با افرادی از همین گروه که سابقه انجام آزمایش را نداشتند، تفاوت معنی‌دار آماری وجود داشت. همچنین گروه مراجعه‌ کننده به آزمایشگاه از لحاظ نمرات کسب شده از سازه‌های مختلف مدل اعتقاد بهداشتی، به جز سازه موانع درک شده نمرات بالاتری را نسبت به گروه دیگر کسب کردند. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که سازه‌های مدل اعتقاد بهداشتی، پیش‌بینی کننده خوبی برای عمل افراد در معرض خطر نسبت به انجام آزمایش خون مخفی در مدفوع می‌باشد. این آزمایش به عنوان یک روش غربالگری برای سرطان کولورکتال می‌باشد. این مهم لزوم اجرای برنامه‌های آموزشی وسیع و جامع با تمرکز بر سازه‌های مدل اعتقاد بهداشتی در این گروه از افراد را نمایان می‌کند. از آن جایی که آزمایش خون مخفی در مدفوع به عنوان ساده‌ترین، ارزان‌ترین و اولین راه تشخیص زود هنگام سرطان کولورکتال می‌باشد، دوره‌های آموزشی و بازآموزی برای پزشکان و سایر پرسنل بهداشتی جامعه در جهت بالا بردن میزان مشارکت افراد در انجام این آزمایش ضروری می‌باشد. واژه‌های کلیدی: سرطان کولورکتال، مدل اعتقاد بهداشتی، افراد در معرض خطر متوسط.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله

عنوان انگلیسی
چکیده انگلیسی مقاله Background: Colorectal cancer is one of the most important and most common cancers and the second leading cause of cancer deaths worldwide. Every year, nearly one million new cases of colorectal cancer are recognized around the world and nearly half of them lose their lives due to the disease. According to statistics about the shocking incidence and mortality rates of colorectal cancer, secondary prevention of this type of cancer is important. Research has shown 90% of early diagnosed patients to be curable. Among the colorectal cancer screening tests, the fecal occult blood test (FOBT) is prefered because of its convenience and low cost. However, due to various reasons, people are not willing to do this screening test. The goal of this study was to assess the factors that affect participating in colorectal cancer screening programs in the moderate risk population, based on health belief model structures. Methods: A cross-sectional survey of 196 individuals more than 50 years old was conducted in Isfahan. Ninty-eight individuals of the target group were randomly selected from laboratories when they refered to do FOBT (Group A). Cluster sampling was used to collect data from the other 98 individuals (Group B) who were home interviewed. A questionnaire based on health belief model was used to assess the factors associated with performing FOBT. The data collected were analyzed using descriptive and inferential statistics. Findings: The mean score of knowledge in the first and second groups were 48.5 ± 11.7 and 36.5 ± 19.3, respectively. Individuals in the first group were more likely to be married, had more years of schooling and better financial status. There were significant relationships between knowledge (P < 0.001), perceived susceptibility (P < 0.001), perceived severity (P < 0.001), perceived barriers (P < 0.001), and self-efficacy (P < 0.001) in the two groups. However, there was no significant association between perceived benefits in the two groups. Subjects that had FOBT in the past year in each group reported better scores of HBM. Conclusion: According to this study, it seems that there is an urgent need to pay more attention to colorectal cancer and its prevention through screening. A better understanding of factors affecting FOBT can be a useful step to reduce rate of death and costs, and also to improve community health outcomes.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله

نویسندگان مقاله سيد همام‌الدين جوادزاده |
MSc Student, Student Research Committee, Department of Health Education and Promotion, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran.


فيروزه مصطفوي |
Assistant Professor, Department of Health Education and Promotion, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran.


سيد محمدحسن امامي |
Assistant Professor, Department of Internal Medicine, Pour Sina Hakim Research and Treatment Institute, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran


اکبر حسن‌زاده |
Lecturer, Research Center for Food Security and Department of Statistics and Epidemiology, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran


غلامرضا شريفي‌راد |
Professor, Department of Health Education and Promotion, School of Health, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran.



نشانی اینترنتی http://hsr.mui.ac.ir/index.php/jhsr/article/view/239
فایل مقاله دریافت فایل مقاله
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده en
موضوعات مقاله منتشر شده
نوع مقاله منتشر شده مقاله پژوهشی اصیل
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات