این سایت در حال حاضر پشتیبانی نمی شود و امکان دارد داده های نشریات بروز نباشند
صحیفۀ مبین ـ پژوهشنامۀ مطالعات تاریخی ـ زبانشناختی قرآن و عترت، جلد ۲۸، شماره ۷۳، صفحات ۱۹۱-۲۱۱
عنوان فارسی واکاوی گفتمان تاریخی قرآن از عنوان «مقام ابراهیم»
چکیده فارسی مقاله دو بار در قرآن، در آیات 125 بقره و 97 آل‌عمران، تعبیر «مقام ابراهیم» به کار رفته است. بسیاری از مفسران، مصداق این عنوان قرآنی را سنگ معروفِ قدمگاه ابراهیم(ع) در نزدیکی کعبه دانسته‌اند. امّا این مصداق‌شناسی در تبیین دلالت این آیات در بافت نزول آنها، با چالش‌هایی از نظر تاریخی و از نظر ساختار متن روبرو است. پرسش اصلی این نوشتار آن است که آیا این دو آیه در بافت نزول خود، تنها می‌خواسته‌اند درباره سنگ قدمگاه ابراهیم پیامی را به مخاطبان خویش منتقل کنند یا اینکه با گزینش عنوان «مقام ابراهیم»، در پی گفتمانی دیگر بوده‌اند؟ در این پژوهش، با شیوه تحلیل ساختار متن، گفتمان تاریخی قرآن از این عنوان در بافت نزول مورد واکاوی قرار گرفت و با تحلیل ساختار زبانی «تجرید»، آشکار ‌شد عنوان قرآنی «مقام ابراهیم» دچار تغییر انگاره، از نوع تضییقِ دامنه معنا شده است؛ این عنوان قرآنی در بافت نزول، در معنای «عبادتگاه ابراهیم» و برای همه «خانه خدا»، نه فقط «سنگ قدمگاه»، به کار رفته است. قرآن با معرّفی «خانه خدا» با عنوان «مقام ابراهیم»، در پی زمینه‌سازی دستور تغییر قبله (در آیه 125 بقره) و پشتیبانی نظری از این دستور (در آیه 97 آل عمران)، در برابر خرده‌گیری‌های یهودیان مدینه و گفتمان آنها از «بیت‌المقدس» بوده است.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله مقام ابراهیم، تغییر قبله، تفسیر تاریخی، تغییر انگاره، تجرید، دانش بدیع،
عنوان انگلیسی Analyzing the Historical Discourse of the Qur'an of the Title Maqām Ibrāhīm
چکیده انگلیسی مقاله The term Maqām Ibrāhīm is used twice in the Qur'an, in verses 125 of al-Baqarah and 97 of Āl-i ʿImrān, The main question of this article is whether these two verses, in the context of their revelation, only wanted to convey a message to their audience about Abraham's stepping stone, or were they looking for another discourse by choosing the title Maqām Ibrāhīm? In this research, by analyzing the linguistic structure of Tajrīd, it was revealed that the Qur'anic title Maqām Ibrāhīm has undergone a change of meaning throughout history, in the form of narrowing of meaning. This Quranic title is used in the context of revelation, in the meaning of Abraham's place of worship and for all Kaʿbah, not just "stepping stone". Therefore, the Qur'an has called the House of Allah the Almighty, the place of Abraham (= the place of worship of Abraham) and with this title, in order to establish the context of the order to change the Qiblah (in verse 125 of al-Baqarah) and theoretical support for this order (in verse 97 of Āl-i ʿImrān), against the criticisms of the Jews. Madinah and their speech was from Bait al-Moqaddas.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله مقام ابراهیم, تغییر قبله, تفسیر تاریخی, تغییر انگاره, تجرید, دانش بدیع
نویسندگان مقاله عباس رحیملو |
پژوهشگر پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

سید محمود طیب حسینی |
استاد پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

نشانی اینترنتی https://jsm.journals.iau.ir/article_700272_deb2351060ba03d71be71b506818c027.pdf
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده
نوع مقاله منتشر شده
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات