این سایت در حال حاضر پشتیبانی نمی شود و امکان دارد داده های نشریات بروز نباشند
تحقیقات نظام سلامت، جلد ۸، شماره ۷، صفحات ۱۲۸۰-۱۲۹۲
عنوان فارسی بررسی کیفیت آب رودخانه کرخه با استفاده از آنالیز آماری چند متغیره بر پایه همبستگی و تغییرات داده‌های کیفی
چکیده فارسی مقاله مقدمه: گسترش شهرنشینی و فعالیت&zwnj__AWT_NOKT_COMMA__های صنعتی و کشاورزی در حاشیه رودخانه کرخه و به دنبال آن تخلیه پساب آن&zwnj__AWT_NOKT_COMMA__ها به منابع آب باعث آلودگی آب توسط آلاینده&zwnj__AWT_NOKT_COMMA__های فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی گردیده است. یکی از مسایل مهم در پایش کیفیت سیستم&zwnj__AWT_NOKT_COMMA__های منابع آب، تشخیص پارامترهای آلاینده اصلی و تفکیک پارامترهای فیزیکی و شیمیایی و رابطه بین آن&zwnj__AWT_NOKT_COMMA__ها می&zwnj__AWT_NOKT_COMMA__باشد. این امر از آن سبب مهم است که پارامترهای آلاینده فیزیکی به طور معمول ناشی از طبیعت و اقلیم حوضه می&zwnj__AWT_NOKT_COMMA__باشد، اما پارامترهای آلاینده شیمیایی از منابع آلاینده انسان ساخت منشأ می&zwnj__AWT_NOKT_COMMA__گیرند. بنابراین اگر همبستگی بین این دو دسته از پارامترهای آلاینده زیاد باشد، می&zwnj__AWT_NOKT_COMMA__توانند به طور طبیعی از منبع یکسانی ناشی شوند. از طرفی یافتن این ارتباطات با روش&zwnj__AWT_NOKT_COMMA__های آزمایشگاهی (مانند روش تفکیک شیمیایی) ممکن است منجر به صرف وقت زیاد و هزینه&zwnj__AWT_NOKT_COMMA__های سنگین شود. روش&zwnj__AWT_NOKT_COMMA__ها: در تحقیق حاضر، برای یافتن پارامترهای کیفی اصلی مسؤول آلودگی آب رودخانه کرخه از روش آماری آنالیز فاکتور اصلی (Principal component analysis یا PCA) و برای یافتن ارتباط بین پارامترهای فیزیکی و شیمیایی از روش آماری تحلیل همبستگی کانونیک (Canonical correlation analysis یا CCA) استفاده شد. پارامترهای فیزیکی آب رودخانه کرخه شامل: دبی (Q)، کدورت (Turb)، دما (T)، اکسیژن محلول (Dissolved oxygen یا DO)، کل ذرات معلق (Total suspended solids یا TSS) و هدایت الکتریکی (Electerical conductivity یا EC) و پارامترهای شیمیایی آب شامل: pH، اکسیژن&zwnj__AWT_NOKT_COMMA__خواهی بیولوژیکی 5 روزه (Biological oxygen demand یا BOD5)، اکسیژن&zwnj__AWT_NOKT_COMMA__خواهی شیمیایی (Chemical oxygen demand یا COD)، فسفر کل (Total phosphor یا TP) و نیتروژن کل (Total nitrogen یا TN) در نمونه&zwnj__AWT_NOKT_COMMA__های جمع&zwnj__AWT_NOKT_COMMA__آوری شده از 18 ایستگاه در طول رودخانه کرخه بود که در چهار نوبت (در سال 1385) اندازه&zwnj__AWT_NOKT_COMMA__گیری شدند. یافته&zwnj__AWT_NOKT_COMMA__ها: آنالیز PCA نشان داد که تمامی پارامترهای کیفی انتخاب شده برای بررسی کیفیت آب رودخانه کرخه مهم بودند. در آنالیز CCA، ضریب همبستگی برای سه متغیر استاندارد اول، به ترتیب 896/0، 848/0 و 593/0 بودند که نشانگر این بود که Turb، DO و TSS از بین پارامترهای فیزیکی و BOD5، COD، TP و TN از بین پارامترهای شیمیایی، دارای بیشترین امتیاز در کل متغیرهای کانونیک بودند. نتیجه&zwnj__AWT_NOKT_COMMA__گیری: بر اساس نتایج به دست آمده از تحلیل همبستگی کانونیک برای داده&zwnj__AWT_NOKT_COMMA__های کیفی مورد بررسی در این تحقیق، مشخص می&zwnj__AWT_NOKT_COMMA__شود که منشأ هر دو دسته پارامترهای آلاینده شیمیایی و فیزیکی آب رودخانه، انسان ساخت می&zwnj__AWT_NOKT_COMMA__باشد. روش&zwnj__AWT_NOKT_COMMA__های آماری معرفی شده می&zwnj__AWT_NOKT_COMMA__توانند به عنوان ابزار پشتیبان، تصمیم&zwnj__AWT_NOKT_COMMA__گیری مناسبی جهت بررسی تغییرات کیفی منابع آب در دسترس در مواردی که حجم زیادی از داده&zwnj__AWT_NOKT_COMMA__های کیفی وجود داشته باشد، توسط تصمیم گیرندگان و مدیران آب کشور مورد استفاده قرار گیرد. واژه&zwnj__AWT_NOKT_COMMA__های کلیدی: رودخانه کرخه، آنالیز فاکتور اصلی، تحلیل همبستگی کانونیک، متغیرهای کانونیک  __AWT_NOKT_COMMA__  __AWT_NOKT_COMMA__
کلیدواژه‌های فارسی مقاله
عنوان انگلیسی Karkheh River Water Quality Using Multivariate Statistical Analysis and Qualitative Data Variations
چکیده انگلیسی مقاله Background: The spread of urbanization in floodplains as well as increase of industrial and agricultural activities in river discharges may lead to water pollution by physical, chemical and biological pollutants. One of the major concerns in monitoring the water resources system is indentifying major quality parameters and determining a relationship between physical and chemical parameters. This is important because the physical parameters are usually related to the natural characteristics of the river basin, while chemical parameters are associated with human-made pollution resources. Thus, if there is a high correlation between these two groups of parameters, it could be concluded that the source of both parameters are identical. However, to achieve this goal, costly and time consuming instrumental techniques and intensive laboratory efforts might be required. Methods: To determine the major quality parameters that cause water pollution in Karkheh River, statistical principal components analysis (PCA) method was employed. Moreover, canonical correlation analysis (CCA) was used to find the relationships between physical and chemical parameters. In this study, discharge rate (Q), turbidity (Turb), temperature (T), dissolved oxygen (DO), total suspended solids (TSS) and electrical conductivity (EC) were selected as representative parameters for the physical characteristics of the river water quality. In addition, pH, 5-day biological oxygen demand (BOD5), chemical oxygen demand (COD), total phosphorous (TP) and total nitrogen (TN) were chosen as representatives of the river chemical attributes. These two groups of quality parameters were measured along the Karkheh River in 18 monitoring stations from March 2006 to March 2007. Findings: Results of PCA analysis indicated that all the selected chemical and physical parameters of Karkheh River were of high importance. Further investigations indicated that in CCA analysis the first three canonical correlations were 0.896, 0.848 and 0.593, respectively, suggesting that turbidity, DO and TSS were three dominant physical parameters in all the canonical variables, whilst BOD5, COD, TP and TN were highly scored among the chemical parameters. Conclusion: According to the CCA results, it can be implied that human activities are the source of the physical and chemical parameters of the river. The utilized statistical methods in this study can be used as an appropriate decision support system for water sector managers regarding water quality management of the river basin when large complex water quality data are involved.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله
نویسندگان مقاله سعید راثی نظامی | سعيد راثي نظامي
دانشجوي دکتري، گروه مهندسي عمران- محيط زيست، دانشکده محيط زيست، دانشگاه تهران، تهران، ايران
دانشجوی دکتری، گروه مهندسی عمران- محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران

مهرداد نظری‌ها | مهرداد نظري‌ها
استاديار، گروه مهندسي محيط زيست، دانشکده محيط زيست، دانشگاه تهران، تهران، ايران
استادیار، گروه مهندسی محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران

اکبر باغوند | اکبر باغوند
دانشيار، گروه مهندسي محيط زيست، دانشکده محيط زيست، دانشگاه تهران، تهران، ايران
دانشیار، گروه مهندسی محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران

علی مریدی | علي مريدي
- استاديار، گروه مهندسي منابع آب، دانشکده مهندسي آب و محيط زيست، دانشگاه صنعت آب و برق شهيد عباسپور، تهران، ايران
- استادیار، گروه مهندسی منابع آب، دانشکده مهندسی آب و محیط زیست، دانشگاه صنعت آب و برق شهید عباسپور، تهران، ایران

نشانی اینترنتی http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-387&slc_lang=fa&sid=1
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت
نوع مقاله منتشر شده پژوهشی
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات