این سایت در حال حاضر پشتیبانی نمی شود و امکان دارد داده های نشریات بروز نباشند
مطالعات معماری ایران، جلد ۶، شماره ۱۱، صفحات ۱۸۹-۲۰۵
عنوان فارسی گونه‌شناسی مساجد بلوچستان ایران، از دورۀ قاجاریه تا معاصر
چکیده فارسی مقاله با گسترش اسلام در قرون اولیۀ اسلامی، سایر مناطق مسلمان‌شده براساس نوع معماری منطقۀ خود و ویژگی‌های جغرافیایی آن، اقدام به احداث مساجد کردند. بلوچستان ایران نیز یکی از نخستین سرزمین‌هایی بوده است که در اوایل قرون اسلامی، اسلام در آن گسترش یافت و مردم آن به‌تبع عوامل جغرافیایی، فرهنگی و مصالح ساختمانی در منطقه، مساجد خود را بنا کردند. این مساجد دارای ویژگی‌های متنوعی نسبت‌به سایر مناطق ایران هستند و در این پژوهش، این خصوصیات در دورۀ تاریخی سیصدسالۀ اخیر، مورد شناخت و بررسی قرار می‌گیرد (از دورۀ قاجاریه تا معاصر)، این دورۀ تاریخی باتوجه‌به نمونه‌های قابل‌بررسی و مشاهده انتخاب شده است. بدین‌سان برای تبیین ویژگی‌ها تمایزی ذکر شده که حاوی نکات ارزشمندی از زمینه‌های شکل‌گیری معماری است. هدف از پژوهش، شناسایی ساختار شکلی‌فضایی مساجد بلوچستان و معرفی گونه‌های برآمده از این تحلیل شکلی‌فضایی است. برای این منظور، از روش تحقیقِ توصیفی‌تحلیلی بهره گرفته شده است و جمع‌آوری اطلاعات ازطریق مطالعات کتابخانه‌ای و برداشت و بازبینی مساجد بلوچستان می‌باشد. در این پژوهش، ابتدا مساجد برحسب موقعیت مکانی به سه دسته مساجد عشایری، روستایی و شهری تقسیم شده و سپس برحسب معیار شکلی‌فضایی گونه‌شناسی صورت گرفته است. تفاوت گونه‌ها در نحوۀ شکل‌گیری و ارتباط فضای باز، بسته و نیمه‌باز در الگوی فضایی مسجد است. یافته‌های گونه‌شناسانه حاکی از سه گونۀ صحن‌ـ‌شبستان، گونه صحن‌ـ‌رواق‌ـ‌شبستان و گونۀ دوشبستانی است. بیشترین تنوع گونه در دسته مساجد روستایی واقع شده است. مساجد شهری علی‌رغم تزیینات بیشتر و مصالح جدید در ساخت آن‌ها و مساحت زیاد، همچنان از ساختار کالبدی‌فضایی مساجد روستایی تبعیت می‌کنند. همچنین بررسی‌ها نشان می‌دهد گونۀ صحن‌ـ‌رواق‌ـ‌شبستان در حال حاضر، پرکاربردترین الگوی ساخت مساجد است و گونۀ دوشبستانی رو به فراموشی گذاشته است. گونۀ صحن‌ـ‌شبستانی همچنان الگوی مساجد ساده و کوچک در نقاط کم‌تراکم جمعیتی است.
کلیدواژه‌های فارسی مقاله مسجد، بلوچستان، گونه‌ شناسی، مساجد روستایی، مساجد شهری،
عنوان انگلیسی Typology of Mosques in Baluchestan of Iran (from the Qajar period to the Present)
چکیده انگلیسی مقاله After the spread of Islam in its early centuries, Muslims of other regions built mosques according to their vernacular architecture and geographical attributes. Baluchestan of Iran was one of the regions where Islam flourished during the early Islamic centuries, and the locals built their mosques according to their region’s geography, culture, and materials. These mosques have different characteristics in comparison with mosques of other Iranian regions, and these features are analyzed in this paper in surviving examples of the last 300 years (from the Qajar period to the present). Thus, the distinctive features that reveal valuable information regarding the formation of architecture are studied. The aim of this study is to identify the formal/spatial structure of the mosques of Baluchestan, and to formulate a typology. The research method is descriptive analytical, and data was gathered through library study and field surveying of mosques. At first, the mosques are classified into three groups: nomadic, rural, and urban, and then, they are categorized based on their spatial/formal attributes. The difference in types regards the relationship of open space, semi-open space, and masses in the spatial model of mosques. The typological study shows that the mosques of Baluchestan have three types which are: the courtyard-shabestan, courtyard-arcade-shabestan, and the double-shabestan type. Furthermore, urban mosques follow the physical/spatial model of the rural types despite more detail, newer materials, and larger areas. Findings also show that the model of courtyard-arcade-shabestan is currently the most widely used and that the construction of double-shabestan mosques is dying out. The courtyard-shabestan type is still the model of simple mosques in low population areas.
کلیدواژه‌های انگلیسی مقاله مسجد, بلوچستان, گونه‌ شناسی, مساجد روستایی, مساجد شهری
نویسندگان مقاله رضا پاسیان خمری |


حسن رجبعلی |


محمدرضا رونده |


نشانی اینترنتی https://jias.kashanu.ac.ir/article_111787_fb9f788fb98b9cfe32b333a21ec8af60.pdf
فایل مقاله فایلی برای مقاله ذخیره نشده است
کد مقاله (doi)
زبان مقاله منتشر شده fa
موضوعات مقاله منتشر شده
نوع مقاله منتشر شده
برگشت به: صفحه اول پایگاه   |   نسخه مرتبط   |   نشریه مرتبط   |   فهرست نشریات